Nadaj nekrolog
Imię i nazwisko:

Jan Strzałko

Region:
Poznań
Data emisji:
14.08.2026


Wspomnienie

Profesor Jan Strzałko

(31 stycznia 1943 – 15 sierpnia 2016)


Piętnastego sierpnia br. mija 10 lat od śmierci profesora Jana Strzałko.
Urodzony w Klecku, na Kresach Wschodnich, 10 km od majątku rodzinnego Strzałkowo
(dzisiejsza Białoruś), biolog, antropolog i ekolog człowieka, profesor nauk biologicznych,
nauczyciel akademicki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1965-2016).
Uczeń Michała Ćwirko-Godyckiego (dr 1968). Pierwszy dziekan nowo powołanego
Wydziału Biologii UAM (1984–85; jego kadencja została przerwana w związku z polityczną
weryfikacją kadr akademickich przez ówczesnego ministra nauki i szkolnictwa wyższego),
kierownik Zakładu Antropologii na Wydziale Biologii UAM (1984–87), twórca i kierownik
Zakładu Ekologii Populacyjnej Człowieka w Instytucie Antropologii UAM (1987–2012),
prorektor UAM ds. nauki (1990–96). Kawaler Orderu Odrodzenia Polski (1990).
Redaktor naczelny czasopisma naukowego "Przegląd Antropologiczny – Anthropological
Review" (1987–2011). Jego imieniem nazwano nagrodę przyznawaną przez
Polskie Towarzystwo Nauk o Człowieku i Ewolucji
("Nagroda im. Profesora Jana Strzałko dla wyróżniającego się młodego naukowca").

W pierwszych latach pracy naukowej Jan Strzałko zainteresowany był głównie morfologią
i morfogenezą szkieletu człowieka, w tym czynnikami wpływającymi na zmienność kośćca,
m.in. w związku z funkcją mięśni. Druga grupa zagadnień, którymi się zajmował
(lata 70. 80. XX w.), to metodyka badań tzw. populacji pradziejowych materiałów kostnych
pochodzących z wykopalisk z różnych stanowisk antropologiczno-archeologicznych w Polsce
(zarówno ciałopalnych, jak i szkieletowych). Trzecim obszarem badawczym, któremu poświęcił
uwagę, to ekologia populacyjna człowieka, ukierunkowana na określenie wpływu czynników
przyrodniczych i społecznych na populacje ludzkie i związki między ewolucją biologiczną
i kulturową. Czwartym przedmiotem analizy profesora (lata 80. 90. XX w.) były biologiczne
podstawy zachowań społecznych człowieka atrakcyjność fizyczna i dobór płciowy,
wykazując, że najpiękniejsza jest "przeciętna". Piątą, ostatnią istotną kwestią w jego pracy
(od lat 2000.) była problematyka stereotypów rasowych i ksenofobii.

Profesor Strzałko był człowiekiem o szerokich zainteresowaniach (od biologii i statystyki,
po literaturę i muzykę klasyczną) i ogromnej wiedzy. Był uczestnikiem poznańskiej wyprawy
naukowej w Góry Ruwenzori (Góry Księżycowe) i na Mount Kenya (1974) –
drugiej co do wysokości górze Afryki. Był niezwykle oczytany i można było z nim rozmawiać
niemal na każdy temat. Uwielbiał Mozarta, lubił Bacha, Haydna, Vivaldiego.
Był niewyczerpanym źródłem wiedzy. Popularyzował naukę o ewolucji, dawał komentarze
dla prasy, radia i telewizji. Kształtował i kierunkował rozwój naukowy młodych pracowników
nauki, był wnikliwym polemistą i recenzentem. Był przy tym niezwykle ciepłym i kulturalnym
człowiekiem – prawdziwym gentelmanem wielkiego intelektu. W skład jego dorobku
naukowego wchodzą artykuły, książki o charakterze podręczników, słowniki i encyklopedie,
których był współautorem i nierzadko redaktorem naukowym, m.in.: "Antropologia fizyczna"
(1980) i "Antropologia" (1985, 1989), za które otrzymał zespołowe nagrody ministerialne,
"Kompendium wiedzy o ekologii" (1999, 2005), "Słownik terminów biologicznych" (2006).
Był również redaktorem prowadzącym i naukowym pierwszego polskiego tłumaczenia
amerykańskiego podręcznika Biologia Campbella (2012), Wyd. Rebis.

"Czas przemija, wypowiedziane słowo pozostaje" – Lew Tołstoj

Katarzyna A. Kaszycka

Szukaj nekrologów i wspomnień

+ szukanie zaawansowane

Powiadom znajomego

Inne nekrologi

+ więcej

Najnowsze nekrologi, kondolencje

+ więcej