Gdy Xymena Zaniewska rozpoczynała prace w polskiej telewizji, natrafiła na sprzyjający grunt, ponieważ dyrektorem artystycznym był znakomity grafik-ilustrator Jan Marcin Szancer. Jako główny scenograf nadała
kierunek plastyczny, który wykształcił pojęcie "polskiej scenografii
telewizyjnej" różniącej się zasadniczo od filmowej czy teatralnej. Nowa dziedzina wymuszała nowe spojrzenie na przestrzeń odzwierciedlaną
na małym ekranie.
Xymena - z wykształcenia architekt, ale także wystawiennik, projektant mody - obdarzona olbrzymim talentem plastycznym i odwagą twórczą znakomicie się wpisała w rozwijającą się telewizję. Z własnego
doświadczenia, zdobytego w wielu dziedzinach sztuki, wiedziała,
że różnorodność myślenia przestrzennego zaowocuje czymś nowym,
może wybitnym, co nierzadko miało miejsce. Sama z powodzeniem
eksperymentowała z przestrzenią, wielkoformatowym fotosom, iluzją plastyczną, tkaniną, tworząc znakomite dekoracje i kostiumy do wielu, wielu spektakli.
Otwartość Xymeny spowodowała, że przez Telewizję Polską przewinęła się plejada twórców chyba ze wszystkich dziedzin plastyki. Malarze,
scenografowie i kostiumolodzy teatralni i filmowi, wystawiennicy, rzeźbiarze, graficy, architekci i projektanci mody. Jedni świeżo po
studiach, inni uznani w swoich specjalnościach wybitni twórcy.
Część z nich zakotwiczyła się w telewizji na długo, część pracowała
sporadycznie. Dzięki różnorodności artystów wytworzył się pewien styl charakterystyczny dla polskiej scenografii telewizyjnej.
Należy pamiętać, że w czasach kiedy powstawała i rozwijała się telewizja w Polsce, czymś oczywistym i namacalnym była cenzura. Groteskowa, głupia, nierzadko uciążliwa, a często groźna. Władza starała się narzucić odruch autocenzury nawet w takich działaniach jak plastyka. Autorytet Xymeny jako głównego scenografa oraz wsparcie jej zastępcy do spraw grafiki Wojciecha Weznla pozwalały stworzyć w TVP pewien azyl twórczy, wolny od politycznych nacisków. Energia i zdolności
dyplomatyczne Xymeny chroniły nas od większych szykan ze strony
kierownictwa. Potrafiła również doskonale zorganizować
Dział Scenografii zgodnie z zasadami zarządzania, które nawet dziś
nazwalibyśmy nowoczesnymi.
Xymena była tytanem pracy o wszechstronnych zainteresowaniach
i znakomitych osiągnięciach również poza telewizją.
Była bezkompromisowa, jeśli chodziło o merytoryczną ocenę naszej pracy. Stawała zawsze w obronie naszych racji artystycznych, przekonując nie raz i nie jednego redaktora czy redakcję. Była naszą szefową i koleżanką. Nie wahała się pomagać każdemu z nas w trudnych
momentach życiowych, wykorzystując swoje stanowisko. Jednocześnie potrafiła kiedy trzeba "ustawić nas do pionu", posługując się oryginalnym, barwnym i dosadnym językiem.
Dla wielu z nas pracujących wtedy w Telewizji był to najlepszy okres twórczy, procentujący aż do dziś. Stan wojenny zakończył pracę Xymeny jako głównego scenografa. Jej twórczość rozwijała się dalej z niesłabnącą energią poza telewizją, bo taka była Xymena.
Po latach, w normalnych czasach możemy w pełni docenić rolę
tego ważnego dla nas i telewizji działu-azylu, skupiającego
scenografów, kostiumologów i grafików pod skrzydłami